Vier onmisbare ingrediënten voor een succesvol/integraal warmteprogramma

Kort inlezen wat een warmteprogramma ook alweer is? Klik dan hier voor de tien must-know-facts over het warmteprogramma.

1. Duidelijke doelstellingen

In de voorloper van het warmteprogramma –de TVW– ontbrak het soms aan concreetheid. Niet duidelijk was welke oplossing nu echt gekozen werd en wanneer de levering van aardgas stopte. Zo kregen inwoners niet het gewenste handelingsperspectief.

Een goed warmteprogramma begint dan ook met heldere en haalbare doelstellingen. Het beschrijft welke wijken en buurten de komende tien jaar van het aardgas afgaan en op welke wijze dit gebeurt.

Waarom is dit belangrijk?

• Door duidelijke doelen te stellen, kan de gemeente gericht werken en prioriteiten stellen.
• Duidelijke doelen biedt inwoners handelingsperspectief. Ze weten waar ze aan toe zijn en kunnen daarna zelf –zo nodig op eigen manier– stappen nemen richting verduurzaming.
• Scherp gedefinieerde doelen maken het mogelijk om de voortgang te monitoren en bij te sturen waar nodig.
• Door gebruik te maken van de aanwijsbevoegdheid kunnen gemeenten de kosten van de warmtetransitie beperken, onder meer omdat het gasnet niet voor een klein aantal gebruikers in stand moet worden gehouden.

Wat is daarvoor nodig?

• Een gedegen planning om warmteprogramma’s effectief te implementeren. Maak een uitvoeringsagenda met tijdlijn en bijbehorende concrete mijlpalen.

• Maak gebruik van de aanwijsbevoegdheid door wijken aan te wijzen die als eerste van het aardgas afgaan en op welke manier dat zal gaan.

2. Integratie van energiegemeenschappen

Energiegemeenschappen worden cruciaal voor de energietransitie. Enthousiaste inwoners verenigen zich en realiseren gezamenlijk energieprojecten. Het is van belang om in het warmteprogramma en de uitvoering ervan een belangrijke rol weg te leggen voor bewonerscollectieven en energiecoöperaties.

Waarom is dit belangrijk?

• Participatie is een belangrijke vereiste voor de uitvoering van warmteprogramma’s. Je moet als gemeente aantonen hoe je burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen hebt betrokken bij de voorbereiding van de wijziging van het omgevingsplan.
• Participatie wordt nog belangrijker. Er komt namelijk nog een nieuwe wet aan: Wet versterking participatie op decentraal niveau.
• Energiegemeenschappen zorgen voor lokale betrokkenheid en eigenaarschap. Dat is essentieel voor het succes van warmteprogramma’s en de draagvlak van de transitie
• Samen inkopen en samen energie opwekken levert geld op. De gemeenschap profiteert ervan en investeert tegelijk in de regio.

Wat is daarvoor nodig?

• Stimuleren van de oprichting van inwonersinitiatieven.
• Ondersteunen en faciliteren –zowel financieel als praktisch– van energiegemeenschappen.
• Beleid dat de positieve rol van (energie)gemeenschappen in de samenleving benoemt.
• Ontwikkel een communicatie- en participatieplan.

3. Koppeling met klimaatadaptatie en netcongestie

Een warmteprogramma kan aan kracht winnen als deze andere urgente thema’s integreert. Denk aan  klimaatadaptatie en netcongestie. Door de verschillende springende vraagstukken tegelijk bij de kop te pakken ontstaat synergie. Het vergroot de effectiviteit.

Waarom is dit belangrijk?

• Klimaatmitigatie gaat hand in hand met klimaatadaptatie. De straat gaat open bij de aanleg van een warmtenet. Op zo’n moment kan er ook gewerkt worden aan het uitbreiden van stedelijk groen en infiltratiecapaciteit. Zo wordt hittestress verminderd en wateroverlast voorkomen.
• De stroomnetten zitten overvol. Dat raakt ook de warmtetransitie, omdat de overstap naar warmtepompen daardoor vertraagt. Slimme elektriciteitsnetwerken, opslag en lokale afstemming van vraag en aanbod kunnen ervoor zorgen dat transitie toch door kan gaan.

Wat is daarvoor nodig?

• Samenwerking met verschillende stakeholders binnen en buiten de gemeente. Belangrijk is dat experts en kennis van verschillende gebieden samenkomen. Alleen zo kan een geïntegreerde aanpak worden ontwikkeld.
• Data-analyse van gebieden met netcongestie en knelpunten als het gaat om klimaatadaptatie.

4. Monitoring van de voortgang

Het meten van de voortgang is noodzakelijk voor een succesvol warmteprogramma. Zo kan worden bijgestuurd op het moment dat het nodig is.

Waarom is dit belangrijk?

• Zonder monitoring blijft onduidelijk of de doelstellingen worden gehaald.
• Dankzij monitoring kun je tijdig bijsturen en investeren op de punten waar de uitvoering van het warmteprogramma te wensen overlaat.

Wat is daarvoor nodig?

• Duidelijke uitvoeringsagenda (zie ingrediënt 1).
• Stel KPI’s op om de prestaties te meten. Houd relevante data bij.
• Organiseer periodieke evaluatiesessies.
• Zorg voor een flexibel plan dat aangepast kan worden op basis van nieuwe inzichten en ontwikkelingen.

In een serie blogs zoomt Buro Loo de komende tijd in op warmteprogramma’s. Dit is deel 2 van de serie. Kort inlezen wat een warmteprogramma ook alweer is? Klik dan hier voor de eerste blog met tien must-know-facts over het warmteprogramma.

Neem contact op met Buro Loo voor meer informatie en praktische tips. Samen werken we aan een toekomstbestendige leefomgeving. Doet u mee?