Welke belangrijke rol energiegemeenschappen vervullen in de warmtetransitie en het warmteprogramma

Energiegemeenschappen in de energietransitie 

Enthousiaste inwoners verenigen zich in energiecoöperaties en bewonerscollectieven om lokaal energieprojecten op te starten. Deze initiatieven van onderop zijn nodig om de energietransitie vorm te geven. In de nieuwe Energiewet komt er dan ook meer focus op de rol van inwoners in de energietransitie. Deze initiatieven krijgen een plek in de wet als ‘energiegemeenschappen’.   

Potentie energiegemeenschappen 

In de energietransitie wordt gewerkt aan een nieuw energiesysteem. We gebruiken met zijn allen meer energie, maar onze ruimte wordt beperkter zowel fysiek als op het net. Het is daarom noodzakelijk om toe te werken naar decentrale energiesystemen. Energiegemeenschappen spelen een onmisbare rol in deze lokale oplossingen. Onderzoek van CE Delft wijst uit dat in 2050 zo’n 25% van de warmtelevering door energiegemeenschappen gedaan kan worden.  

Daarnaast is participatie een belangrijke vereiste voor de uitvoering van warmteprogramma’s. Gemeentes moeten aantonen hoe inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen betrokken zijn. Met energiegemeenschappen kan hier mooi invulling aan worden gegeven, omdat zij zorgen voor lokale betrokkenheid en eigenaarschap.  

Coöperatieve gedachte 

De coöperatieve gedachte van energiegemeenschappen is niet nieuw. Bij die gedachte stond vertrouwen en het delen van kennis en ervaring centraal. Al in de middeleeuwen verenigde men zich in gilden. En ook tijdens de industriële revolutie waren er coöperatieve bewegingen.  De eeuwenoude gedachte van samenwerking is nog steeds relevant en de rol van energiegemeenschappen in de energietransitie is onmisbaar. Energiegemeenschappen leveren lokale economische voordelen op, omdat in veel gevallen de opbrengsten worden geïnvesteerd in de lokale gemeenschap bijvoorbeeld in een nieuw sportpark of speeltuin. Daarnaast levert het sociale waarde op omdat deze manier van samenwerken de sociale cohesie van een gemeenschap kan vergroten.  

Rol energiegemeenschappen in warmteprogramma 

Door de groeiende hoeveelheid initiatieven van onderop is het van belang dat gemeentes hun rol bepalen in dit veranderend speelveld. Energiegemeenschappen kunnen een bijdragen leveren in de energietransitie. Het is daarom van belang dat gemeentes een actieve rol spelen in het faciliteren van deze initiatieven. Dit kan verschillende vormen aannemen, bijvoorbeeld:  

• Stimuleren van de oprichting van inwonersinitiatieven. 

• Ondersteunen en faciliteren van energiegemeenschappen. 

• Beleid dat de positieve rol van (energie)gemeenschappen in de samenleving benoemt.  

• Intensivering van samenwerking in de vorm van een samenwerkingsconvenant of gemeenschappelijk platform of projectorganisatie.   

Samenvattend, coöperaties maken al eeuwenlang onderdeel uit van de westerse samenleving. Ze zijn onmisbaar en hebben een indrukwekkende status van dienst. Energiegemeenschappen kunnen impact maken met de potentie om tot wel een kwart van de warmtelevering te gaan verzorgen. Daarnaast kunnen energiegemeenschappen invulling geven aan de vereiste participatie rond het aardgasvrij maken van woonwijken. Van belang is daarom dat in het warmteprogramma de rol van de gemeente en van energiegemeenschappen in het realiseren van de opgave wordt uitgewerkt.  

In een serie blogs zoomt Buro Loo de komende tijd in op warmteprogramma’s. Dit is deel 3. Kort inlezen wat een warmteprogramma ook alweer is? Klik dan hier voor de eerste blog met tien must-know-facts over het warmteprogramma. Lees daarna hier de tweede blog over vier onmisbare ingrediënten voor een succesvol integraal warmteprogramma.

Neem contact op met Buro Loo voor meer informatie en praktische tips. Samen werken we aan een toekomstbestendige leefomgeving. Doet u mee?