Buro Loo aan het werk: Wilbert en Koen over handelingsperspectief voor energietransitie bij nieuwbouw

“Wat wij zien is dat de energie-opgave een te geïsoleerd onderdeel is bij gemeenten”, zegt Wilbert, senior consultant duurzame gebouwen en gebieden. Samen met Koen doet hij een project bij de Gemeente Apeldoorn die het thema energie bij nieuwbouw beter op de kaart moet zetten. “We zijn ervan overtuigd dat dit niet alleen in Apeldoorn speelt, maar bij veel meer gemeenten.”

“Team ruimtelijke ordening, die aan zet is bij nieuwbouw, staat teveel los van het team energie. Een projectontwikkelaar overlegt in diverse fases met de gemeente voor ze kunnen gaan bouwen. Naar energie wordt pas in een laat stadium of helemaal niet gekeken, los van de BENG-eisen waar sowieso rekening mee moet worden gehouden”, analyseert junior consultant Koen.

Volgens Wilbert en Koen zou het goed zijn als gemeentelijke energiedoelen vanaf het begin van een nieuwbouwtraject integraal worden meegenomen in het proces. Het tweetal ontwikkelde daarom een handelingsperspectief hierover voor de gemeente Apeldoorn waarvan de opdracht inmiddels met succes is afgerond.

Waarom het zo van belang is dat de energiedoelen vroeg een plek krijgen? Een voorbeeld uit de Gemeente Apeldoorn maakt dat duidelijk. Daar besloot de raad dat voor nieuwbouw altijd de energieambitie nul-op-de-meter (NOM) geldt. Dat betekent dat een woning net zoveel energie opwekt als deze gebruikt. Alleen: NOM is vooruitstrevender dan de BENG-eisen die gelden voor nieuwbouw. “Die ambitie wordt te laat gecommuniceerd in een ontwikkeltraject”, zegt Wilbert. Koen vult aan: “De huidige werkwijze bij planvorming draait misschien al tientallen jaren. De energie-eis NOM kwam pas aan bod bij de anterieure overeenkomst, maar dan was men al te laat om de plannen van de ontwikkelaar aan te passen.”

Het tweetal ziet meer mogelijke onderwerpen voor het handelingsperspectief voor de energietransitie bij nieuwbouw. Zo noemen ze: opwek en opslag van duurzame energie, inzet van warmtepompen, elektravraag in combinatie met netcongestie en de toekomstige koelvraag in woningen. Koen: “Een toets rond energie voorin het proces zou helpen om problemen op de lange termijn te voorkomen. Je kunt niet alles doorschuiven naar de toekomst. Dan moet je over 25 jaar opnieuw stappen zetten. Liever doen we het in een keer goed.”

Wilbert wordt enthousiast van het project, vertelt hij. “We zitten hier op het snijvlak van proces en inhoud. Je verbetert processen rond nieuwbouw vanuit de inhoud, vanuit de problematiek rond energietransitie. Ik vind het mooi om de zaag scherp te houden bij projectleiders binnen de gemeente. Want met een botte zaag verlies je een hoop energie. Met een nieuw handelingsperspectief kan er effectief worden gewerkt. Dat scheelt een hoop werk in de toekomst.”

Een motiverend moment voor Koen was de brainstorm tijdens het project. “We hadden samen met de werkgroep een eurekamoment: dat als we dit handelingsperspectief zouden naleven er echt wat zou gaan veranderen.”

Wilbert en Koen raakten tijdens het project geïnspireerd door Ellen Luten, projectleider energie bij de Gemeente Apeldoorn. “Zij is de aanjager van dit project en denkt echt over de grenzen van het eigen beleidsterrein heen.”

Wilbert zegt kansen te zien om het kunststukje te herhalen bij andere gemeenten. “Vooral middelgrote en kleine gemeenten gaan tegen zulke energievraagstukken aanlopen.”