Warmteplan wekt verwarring; wat is dat voor een document?

Een warmteplan kan duiden op:

1. Een juridisch document, zoals omschreven in het Bouwbesluit (geïntroduceerd in het Staatsblad (Stb. 2013, 75)), dat kan worden opgesteld voor één specifiek aan te leggen warmtenet. Met het plan heeft de gemeente de mogelijkheid om een aansluiting op dat bewuste warmtenet af te dwingen totdat het geplande aantal aansluitingen is bereikt. Een dergelijk warmteplan bevat onder meer ook de mate van energiezuinigheid en het opwekkingsrendement van het aan te leggen distributienet. Het document is geldig voor 10 jaar. Dit is niet het warmteplan dat de laatste tijd steeds vaker opduikt.
2. Een visiedocument dat vooruitblikt op hoe de warmtetransitie in een bepaald gebied (schaalniveau gemeente, regio of provincie) zal worden vormgegeven. Dit warmteplan overstijgt dus het niveau van een warmteproject of warmtenet.

De laatstgenoemde soort warmteplan wordt in deze blog verder uitgewerkt.

Of warmtevisie?

Een concrete definitie van een dergelijk warmteplan is niet eenvoudig te vinden. In diverse officiële en minder officiële documenten staan wel omschrijvingen:

In het rapport Ruimtelijke bouwstenen voor warmteplannen (I&M, 2015) wordt een warmteplan omschreven als “een samenhangend plan dat inzicht biedt in de potentie van bij voorkeur meerdere warmtebronnen (restwarmte, aardwarmte / bodemenergie, biomassa verbranding, biogas en/of zonnewarmte) en de relatie hiervan met de afnemers van die warmte. Een warmteplan kan op verschillende schaalniveaus (wijk, stad, regio) worden ingevuld. Een warmteplan biedt zo inzicht in de wijze waarop een robuust warmtenet kan ontstaan of in stand kan worden gehouden (ruimtelijk, organisatorisch en financieel).”

Volgens het warmteplan van Zuid-Holland Anders Verwarmen (Zuid-Holland, 2017) is kort en definieert het plan als een document dat “de alternatieven voor aardgas uitwerkt”.

In een brief aan gemeenten van 3 april 2018  (Ministerie van Binnenlandse Zaken, 2018) gaat het over een “planning van de transitie naar aardgasvrij, gericht op een CO2-arme gebouwde omgeving in 2050. Daarbij moet voor alle buurten die volgens de planning van de gemeente voor 2030 van het aardgas af gaan, bekend zijn wat het alternatief voor aardgas is.”

Een andere -meer passende- term voor een warmteplan is wel een warmtevisie. In het conceptklimaatakkoord gaat het over de transitievisie warmte. Diverse gemeenten hebben al een warmtevisie geschreven.

Definitie warmteplan

Concluderend luidt de definitie van een warmteplan als volgt:

Een visiedocument die een strategie en een planning omvat voor de transitie naar een duurzame warmtevoorziening van een bepaald gebied (op een groter schaalniveau, bijvoorbeeld een gemeente of regio).

Nog meer versimpeld ligt de volgende vraag voor: hoe kunnen we onze gebouwen in de toekomst zonder aardgas maar met behulp van duurzame bronnen blijven verwarmen?

Inhoud warmteplan

Een warmtevisie bevat doorgaans onder meer de volgende elementen:

• Een analyse van de warmte /energievraag en het aanbod;
• Een analyse van de verschillende stakeholders en hun rollen, zoals de gemeente, energieleveranciers, netbeheerders en de potentiële warmteafnemers (bewoners).
• De mogelijkheden van de verschillende alternatieven voor aardgas, zoals restwarmte, aardwarmte / bodemenergie, biomassa verbranding, biogas, zonnewarmte en omgevingswarmte.
• De plannen rond verduurzaming en uitbreiding bestaande warmtenetten en de ontwikkeling van nieuwe warmtenetten. N.B. Wij zijn van mening dat het slim is om dit te combineren met werkzaamheden in de openbare ruimte (verhardingen, rioleringen, etc.) en andere netwerken.
• Een planning die beschrijft wanneer en in welke volgorde regio’s of wijken van het aardgas af gaan. Plus welke warmtevoorziening daarvoor wordt gebruikt.

Urgentie

Het Rijk, provincies en vele gemeenten hebben ambities gesteld om binnen enkele decennia klimaat- of CO₂-neutraal te zijn. Dit is nodig om te voldoen aan het Klimaatakkoord van Parijs om zo de opwarming van de aarde te beperken tot maximaal 2 graden Celsius.

Een belangrijk deel -voor veel gemeenten zo’n één derde- van de CO₂-uitstoot komt van het verwarmen van gebouwen met aardgas. Hier valt dus een hoop winst te halen.

Provincies en gemeenten zijn daarom aan zet. Volgens het Nationaal Energieakkoord moet elke provincie een warmteplan uitwerken. Op dit moment heeft het grootste deel van de provincies al een warmteplan vastgesteld. In het Interbestuurlijk Programma is afgesproken dat alle gemeenten in 2021 een warmteplan hebben.

Aan de slag

De adviseurs van Buro Loo willen hun vakmanschap inzetten om gemeenten te helpen bij het maken van een warmtevisie. Weg verwarring. En gauw aan de slag! Want klimaatverandering wacht niet.

Wilt u meer weten over warmteplannen en hoe wij u daarbij kunnen ondersteunen neem dan contact met ons op per email info@buroloo.nl of bel naar 055 2000 253.

Bekijk ook ons project Uitvoeringsagenda Aardgasvrij Deventer.