Stelling 4: Hebben bestaande warmtenetten eigenlijk wel een waarde?

Noodzaak van een reëel bedrag

Éen ding is duidelijk: voor de overname (of nationalisatie of hoe je het ook wilt noemen) moet een reëel bedrag betaald worden. Maar er lopen allerlei belangen en statements door elkaar waardoor vaak de echte vragen niet gesteld worden.

Objectieve waardebepaling

Die begint bij het objectief vaststellen over welke waarde we het hier hebben:

• Een boekwaarde is de administratieve waarde (investering minus afschrijving) in de administratie;
• Een economische waarde is de waarde waarvoor andere bedrijven de activa zouden willen overnemen. Criteria voor die overname zijn de potentiële baten, maar ook de latente risico’s;
• Een waarde gebaseerd op de toekomstige opbrengsten van de onderneming. In dat geval moet ook rekening gehouden worden met de continuïteit van de maatschappelijke functie van de energievoorziening. En die stopt niet na 30 jaar.

Beperkingen van boekwaarde en focus op toekomstige opbrengsten

De eerste is goed te bepalen, maar is zeer statisch en bovendien bepaald door het verleden. De waarde van de toekomstige opbrengsten lijkt realistisch maar dit werkt met name bij een dienstverlenend bedrijf. Maar hier hebben we met een aanzienlijk bedrag aan activa te maken waarbij ook elementen meespelen die met de staat van onderhoud van systemen en infrastructuur te maken hebben. Dat geldt ook voor de mate van vernieuwing (energie-efficiency) en verduurzaming van installaties. Als die niet zijn uitgevoerd door de bestaande eigenaar moeten die toekomstige kosten wel van de waarde afgetrokken worden. De nieuwe eigenaar moet die kosten immers ook maken voor er inkomsten binnen komen. Daarmee zullen gasgestookte systemen een lage of misschien wel negatieve waarde hebben.

Globale benadering van waarde

Om een duiding te geven, een uiterst globale benadering van de waarde die behoorlijk afwijkt van de claim die marktpartijen doen. Er zijn op dit moment ca. 500.000 warmtenet aansluitingen (weq) waarvan 400.000 die voor overname in aanmerking komen. De actuele prijs van aanleg van een warmtenet is ca. € 22.000 per woning. Trek hier de subsidie van gemiddeld € 6.000 en een BAK van € 6.000 van af. Dan resteert er € 10.000. Rekening houdend met de prijsstijging in de afgelopen jaren, zal die waarde een stuk lager zijn, stel € 7.000. Vervolgens zijn de systemen voor minimaal de helft afgeschreven. Dus de nettowaarde zal circa 3.500 per woning zijn. Voor 400.000 weq hebben we het dan over € 1.400.000.000.

Waarde gerelateerd aan toekomstige baten

Een ander punt is dat de waarde altijd gerelateerd is aan de toekomstige baten en de uit te voeren achterstallige investeringen. Dit betekent dat de overnameprijs nooit een verlies kan opleveren voor de over te nemen partij. Dus praten we hier niet over subsidiabele bedragen, maar eenvoudigweg over een investering die gefinancierd moet worden. Dat laatste is uiteraard een lastige klus, maar staat los van de vraag of de overname een verliesgevende activiteit is.

Marktwaarde en consistentie in ondernemershandelen

Dus discussies over subsidie voor marktpartijen is eigenlijk een rare discussie. En dus eigenlijk niet aan de orde. En als we praten over “marktwaarde” dan moet elke ondernemer consequent zijn. Dan hebben we het over de markt van vandaag en niet die van gisteren. Zoals in elk segment van de economie: daar kun je een voordeel aan hebben of een nadeel. Al 7 jaar geleden is door de minister geconcludeerd dat er sprake is van marktfalen. Elke partij had hier dus al een hele tijd op kunnen anticiperen.

Aanbeveling voor de toekomst.

De focus moet veel minder op de voorgaande discussie gericht zijn. Het is ook geen waardeoordeel richting de markt. Die waarde discussie lost niets om. Bij een maatschappelijk vraagstuk wat de energietransitie is, bepaalt in dit geval de portemonnee van de energierekening van bewoners, hoeveel geld een warmtenet waard is. Laten we de focus veel meer zetten op het zorgen dat alle kennis en kunde van private en publieke partijen nodig is om de enorme opgave te realiseren. Wellicht soms in een andere rol (is een realisator minder dan een eigenaar?). Dan kan de waarde mogelijk effectief doorgezet worden naar de toekomst in plaats van elkaar te dwingen om “af te rekenen” terwijl de maatschappelijke opgave gewoon verder gaat.