Stelling 1: Publieke financiering is niet zo ingewikkeld.

Zie het White paper dat door BNG bank hierover is uitgebracht.

Eigenaarschap en realisatiekracht van warmtenetten

De Wcw gaat uit van een publiek meerderheidsbelang voor de warmte-infrastructuur.  Er is veel gediscussieerd over eigenaarschap en realisatiekracht van warmtenetten. Bijzonder is dat de discussie over publieke realisatiekracht niet speelt bij andere publieke voorzieningen zoals riolering, drinkwater en bruggen en fietspaden. De discussie over eigenaarschap wordt vaak gevoerd in de context van bestaande warmtenetten in een tiental grote steden. De opgave die voor ons ligt (2.600.000 warmtenetaansluitingen) is echter vele malen groter. Er is een grote groep gemeenten waar geen warmtenet is maar waar wel wijken zijn waar een collectief warmtenet de best betaalbare oplossing is. Veel gemeenten zijn bezig met de voorbereiding van het oprichten van een gemeentelijk warmtebedrijf (eventueel met andere publieke of private partijen) en de financiering daarvan. Door deze aanhoudende discussie blijven andere cruciale onderwerpen onderbelicht.

Verdeling van risico’s en wijkaanpak

Een ander steeds terugkerend onderwerp binnen eigendomsdiscussies is de verdeling van risico’s.  Uiteraard spelen gangbare technische en organisatorische risico’s een rol, zoals aanbestedingen, vergunningen en fluctuerende marktprijzen. De focus ligt echter vaak op betaalbaarheid en volloop (het aantal huishoudens dat deelneemt). Warmtenetten in bestaande woonwijken maken deel uit van een integrale wijkaanpak, waarin ook sociale, woningbouw-, veiligheids- en ruimtelijke vraagstukken een rol spelen. De gemeente heeft hierin van nature een regisserende rol. Door proactieve maatregelen te treffen kunnen risico’s beheersbaar blijven. Een goed voorbeeld hiervan is het draagvlak: dit vraagt niet om financiële compensatie, maar om gerichte investeringen in de wijk, met name in samenwerking met lokale woningbouwcorporaties. Op die manier kunnen de risico’s beter worden ingeschat en verminderd, waardoor de haalbaarheid en betaalbaarheid van warmtenetten verbeteren.

Rendement en financiële weerbaarheid

Een andere term waar vaak verschillende interpretaties bij naar voren komen is het rendement.  Rendement is de winst of verlies behaald op een investering. Eenvoudigweg bestaat dit uit opbrengsten minus de kosten en de betaalde rente, risico’s, en een vergoeding voor de aandeelhouders. Dat laatste is bij een gemeente niet aan de orde. Uiteraard betalen gemeenten wel rente aan banken, op dit moment rond de 2,5 en 3,5%. Wat betreft het risico geldt: wanneer er voldoende draagvlak is onder samenwerkingspartners en bewoners is de kans op een succesvolle en betaalbare uitrol van het warmtenet groot. Hierdoor kan de ’risicopot’ – ook wel ‘weerstandsvermogen’ genoemd bij gemeenten – worden verlaagd. Dit is meestal iets onder de 2%.

Gemeentelijk begrotingsproces en besluitvorming

Er is buiten gemeenten weinig bekendheid met het gemeentelijke begrotingsproces. Die kennis is echter van van groot belang in de zorgvuldige voorbereiding van gemeentelijke investeringen in warmtenetten. Discussies (en ook de wettekst) starten vaak bij het warmtebedrijf (de B.V.), maar voorafgaand hieraan heeft de gemeenteraad al besluiten genomen: het besluit om eigenaar te worden, het vaststellen van de financiële kaders (vergelijkbaar met bij een grondbedrijf), de oprichting van de bv en het beschikbaar stellen van kredieten om de benodigde investeringen te kunnen doen. Dit gebeurt conform de begrotingsvoorschriften (Bbv) en daarmee is meteen al aan een aantal voorwaarden zoals beschreven in de Wcw en Bcw invulling gegeven is. Die besluiten moeten altijd genomen worden bij 100% eigendom bij deelneming met andere partners.

Bouwen op bestaande kennis en ervaring

Door te bouwen op bestaande kennis en ervaring bij gemeenten, kunnen veel onzekerheden worden weggenomen, onnodige vertraging voorkomen en zaken financieel en organisatorisch goed worden geregeld. Een businesscase voor een warmtenet kent veel overeenkomsten met de manier waarop gemeenten al jaren grondexploitaties organiseren; het leggen van een warmtebuis in de grond verschilt in essentie niet zo sterk van het riool vervangen in een bestaande woonwijk.